{"id":419,"date":"2022-05-26T12:42:55","date_gmt":"2022-05-26T10:42:55","guid":{"rendered":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/?page_id=419"},"modified":"2022-07-18T10:16:44","modified_gmt":"2022-07-18T08:16:44","slug":"ausserkirchliche-raeume","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/?page_id=419","title":{"rendered":"Au\u00dferkirchliche R\u00e4ume"},"content":{"rendered":"<style id=\"kb-rowlayout_3f4a08-7f\">#kt-layout-id_3f4a08-7f > .kt-row-column-wrap{padding-top:0px;padding-bottom:60px;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-rowlayout alignnone\"><div id=\"kt-layout-id_3f4a08-7f\" class=\"kt-row-layout-inner kt-layout-id_3f4a08-7f\"><div class=\"kt-row-column-wrap kt-has-1-columns kt-gutter-default kt-v-gutter-default kt-row-valign-top kt-row-layout-equal kt-tab-layout-inherit kt-m-colapse-left-to-right kt-mobile-layout-row\">\n<div class=\"wp-block-kadence-column inner-column-1 kadence-column_8f9cb8-c8\"><div class=\"kt-inside-inner-col\"><style id=\"kb-advancedheading_9a3d68-a5\">#kt-adv-heading_9a3d68-a5, #kt-adv-heading_9a3d68-a5 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_9a3d68-a5[data-kb-block=\"kb-adv-heading_9a3d68-a5\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_9a3d68-a5[data-kb-block=\"kb-adv-heading_9a3d68-a5\"]{font-size:14px;line-height:20px;letter-spacing:-0.2px;padding-top:0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_9a3d68-a5 wp-block-kadence-advancedheading\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_9a3d68-a5\">Au\u00dferhalb des kirchlichen Schutzraumes sah man sich einer Reihe von H\u00fcrden gegen\u00fcber. An erster Stelle stand das Problem der R\u00e4umlichkeiten, denn in einer Gesellschaft, in der die Gleichberechtigung von staatlicher Seite als umgesetzt proklamiert wurde, gab es keine Notwendigkeit f\u00fcr die \u00d6ffnung eigener R\u00e4ume f\u00fcr vermeintlich marginalisierte Gruppen. Da sich unter diesen Umst\u00e4nden die Gewinnung staatlich bereitgestellter Lokalit\u00e4ten oft als schwierig, wenn auch nicht immer unm\u00f6glich darstellte, mussten Alternativen gefunden werden.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_b0289f-ac\">#kt-adv-heading_b0289f-ac, #kt-adv-heading_b0289f-ac .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_b0289f-ac[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0289f-ac\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_b0289f-ac[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0289f-ac\"]{font-size:14px;line-height:20px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_b0289f-ac wp-block-kadence-advancedheading\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0289f-ac\">Eine M\u00f6glichkeit bestand in der Nutzung privater und halbprivater R\u00e4ume. Partys in der Wohnung Christiane Seefelds in der Sch\u00f6nhauser Allee, Gruppentreffen der <em>Homosexuellen Interessengemeinschaft Berlin (HiB)<\/em> im <em>Gr\u00fcnderzeitmuseum<\/em> von Charlotte von Mahlsdorf oder semi-\u00f6ffentliche Treffpunkte in Bars, Caf\u00e9s und Diskotheken sind Beispiele f\u00fcr die diversen Formen solcher Strategien. Dass jedoch auch die Gewinnung offizieller R\u00e4umlichkeiten m\u00f6glich war, zeigt der <em>Sonntags-Club (SC)<\/em>. Als inoffizieller Verein konnte er Ende der 80er im Kreiskulturhaus im Prenzlauer Berg Einzug halten. Auf das Zugest\u00e4ndnis selbstverwalteter R\u00e4ume musste man aber auch hier noch bis zur Wendezeit warten.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_df58a0-b6\">#kt-adv-heading_df58a0-b6, #kt-adv-heading_df58a0-b6 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_df58a0-b6[data-kb-block=\"kb-adv-heading_df58a0-b6\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_df58a0-b6[data-kb-block=\"kb-adv-heading_df58a0-b6\"]{font-size:14px;line-height:20px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_df58a0-b6 wp-block-kadence-advancedheading\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_df58a0-b6\">Das Feld an R\u00e4umen und deren Funktionen, das sich hier auftut, ist \u00e4u\u00dfert heterogen. Das Spektrum spannt sich zwischen politischem Aktivismus auf der einen und Freizeitgestaltung auf der anderen Seite. Verallgemeinernde Beschreibungen, ob als staatsnah, oppositionell, apolitisch, inklusiv, exklusiv und so weiter, m\u00fcssen also zur\u00fcckgewiesen werden. Vielmehr bedarf es eingehender Einzelbetrachtungen.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_e8aa49-76\">#kt-adv-heading_e8aa49-76, #kt-adv-heading_e8aa49-76 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e8aa49-76[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e8aa49-76\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e8aa49-76[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e8aa49-76\"]{font-size:10px;line-height:20px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e8aa49-76 wp-block-kadence-advancedheading\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e8aa49-76\"><strong>Literatur :<\/strong><br><br>Grau, G\u00fcnter: <em>Sozialistische Moral und Homosexualit\u00e4t. Die Politik der SED und das Homosexuellenstrafrecht 1945 bis 1989 &#8211; ein R\u00fcckblick,<\/em> in: Grumbach, Detlef (Hg.): <em>Die Linke und das Laster. Schwule Emanzipation und linke Vorurteile,<\/em> Hamburg 1995, S. 85-141, hier: S. 125.<br><br>Meyer, Sabine: Wege jenseits der \u00d6ffentlichkeit. Zur Geschichte transgeschlechtlichen Lebens in der SBZ und der DDR zwischen 1945 und 1976, in: Landesstelle f\u00fcr Gleichbehandlung \u2212 gegen Diskriminierung (Hg.): <em>Auf nach Casablanca? Lebensrealit\u00e4ten transgeschlechtlicher Menschen zwischen 1945 und 1980, <\/em>S. 75-83.<br><br>Sonntags-Club (Hg.): <em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009.<\/h3>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/d\/embed?mid=1GcHzCkDpv-xcy_TV4RJMxawCgeHkxTD_&amp;ehbc=2E312F\" width=\"800\" height=\"540\"><\/iframe><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-rowlayout alignnone\"><div id=\"kt-layout-id_ee4c87-43\" class=\"kt-row-layout-inner kt-layout-id_ee4c87-43\"><div class=\"kt-row-column-wrap kt-has-1-columns kt-gutter-default kt-v-gutter-default kt-row-valign-top kt-row-layout-equal kt-tab-layout-inherit kt-m-colapse-left-to-right kt-mobile-layout-row\">\n<div class=\"wp-block-kadence-column inner-column-1 kadence-column_65eab5-23\"><div class=\"kt-inside-inner-col\"><\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n<style id=\"kb-rowlayout_19817f-c3\">#kt-layout-id_19817f-c3 > .kt-row-column-wrap{padding-top:0px;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-rowlayout alignnone\"><div id=\"kt-layout-id_19817f-c3\" class=\"kt-row-layout-inner kt-layout-id_19817f-c3\"><div class=\"kt-row-column-wrap kt-has-1-columns kt-gutter-default kt-v-gutter-default kt-row-valign-top kt-row-layout-equal kt-tab-layout-inherit kt-m-colapse-left-to-right kt-mobile-layout-row\">\n<div class=\"wp-block-kadence-column inner-column-1 kadence-column_5af711-3a\"><div class=\"kt-inside-inner-col\"><style id=\"kb-accordion_a43093-f8\">.kt-accordion-id_a43093-f8 .kt-accordion-panel-inner {border-color:#6c1d41;border-radius:1px 1px 1px 1px;background:#f2f2f2;padding-top:15px;padding-right:15px;padding-bottom:15px;padding-left:15px;border-width:0px 1px 1px 1px;}.kt-accordion-id_a43093-f8 .wp-block-kadence-pane .kt-accordion-header-wrap .kt-blocks-accordion-header {color:#000000;background:#f2f2f2;border-color:#8ebafc #8ebafc #8ebafc #8ebafc;font-size:14px;line-height:20px;text-transform:capitalize;border-radius:0px 0px 0px 0px;border-width:2px 2px 2px 2px;padding-top:14px;padding-right:16px;padding-bottom:14px;padding-left:16px;margin-top:10px;}.kt-accordion-id_a43093-f8 .kt-blocks-accordion-header .kt-btn-svg-icon svg {width:14px;height:14px;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before {background:#000000;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-icon-trigger {background:#000000;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before {background:#f2f2f2;}.kt-accordion-id_a43093-f8 .kt-accordion-header-wrap .kt-blocks-accordion-header:hover, .kt-accordion-id_a43093-f8 .kt-accordion-header-wrap .kt-blocks-accordion-header:focus {color:#ffffff;background:#8ebafc;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-header:hover .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-header:hover .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-header:focus .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-header:focus .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before {background:#ffffff;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header:hover .kt-blocks-accordion-icon-trigger, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header:focus .kt-blocks-accordion-icon-trigger {background:#ffffff;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header:hover .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header:hover .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header:focus .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header:focus .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before {background:#8ebafc;}.kt-accordion-id_a43093-f8 .kt-accordion-header-wrap .kt-blocks-accordion-header.kt-accordion-panel-active {color:#ffffff;background:#8ebafc;border-color:#8ebafc #8ebafc #8ebafc #8ebafc;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-header.kt-accordion-panel-active .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basiccircle ):not( .kt-accodion-icon-style-xclosecircle ):not( .kt-accodion-icon-style-arrowcircle ) .kt-blocks-accordion-header.kt-accordion-panel-active .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before {background:#ffffff;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header.kt-accordion-panel-active .kt-blocks-accordion-icon-trigger {background:#ffffff;}.kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header.kt-accordion-panel-active .kt-blocks-accordion-icon-trigger:after, .kt-accordion-id_a43093-f8:not( .kt-accodion-icon-style-basic ):not( .kt-accodion-icon-style-xclose ):not( .kt-accodion-icon-style-arrow ) .kt-blocks-accordion-header.kt-accordion-panel-active .kt-blocks-accordion-icon-trigger:before {background:#8ebafc;}<\/style>\n<div class=\"wp-block-kadence-accordion alignnone\"><div class=\"kt-accordion-wrap kt-accordion-wrap kt-accordion-id_a43093-f8 kt-accordion-has-8-panes kt-active-pane-0 kt-accordion-block kt-pane-header-alignment-left kt-accodion-icon-style-arrow kt-accodion-icon-side-right\" style=\"max-width:2000px\"><div class=\"kt-accordion-inner-wrap\" data-allow-multiple-open=\"false\" data-start-open=\"none\">\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-2 kt-pane_ee6acc-64\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong>INSTITUT F\u00dcR PSYCHOLOGIE UND NEUROSENFORSCHUNG<\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_75628e-fa\">#kt-adv-heading_75628e-fa, #kt-adv-heading_75628e-fa .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_75628e-fa[data-kb-block=\"kb-adv-heading_75628e-fa\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_75628e-fa[data-kb-block=\"kb-adv-heading_75628e-fa\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_75628e-fa mark, #kt-adv-heading_75628e-fa .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_75628e-fa[data-kb-block=\"kb-adv-heading_75628e-fa\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_75628e-fa wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_75628e-fa\">Ab 1973 trafen sich am <em>Institut f\u00fcr Psychologie und Neurosenforschung<\/em> im Berliner <em>Haus der Gesundheit&nbsp;<\/em>mehr oder weniger regelm\u00e4\u00dfig Lesben, um sich untereinander auszutauschen und Kontakte zu kn\u00fcpfen. Die hier initiierte Selbsthilfegruppe war lange Zeit einer der wenigen Treffpunkte, der homosexuellen Frauen vorbehalten war und der Raum f\u00fcr ihre spezifischen Anliegen und Erfahrungen bot. Dieses Angebot vonseiten des Instituts hatte jedoch auch eine Schattenseite. Wollten sich die Frauen dort treffen, mussten sie auch Untersuchungen der eigenen Person und ihrer Homosexualit\u00e4t zustimmen. Das Institut f\u00fchrte etwa Befragungen, Blutabnahmen und Hormonuntersuchungen durch, um die Ursachen weiblicher Homosexualit\u00e4t zu \u201aerforschen\u2018. Dies f\u00fchrte letztendlich auch zur Aufl\u00f6sung der Gruppen, die sich hier gefunden hatten. Es ist jedoch festzuhalten, dass sich queere Frauen&nbsp;hier trotz einer mehr als ambivalenten Situation einen eigenen Raum der Kommunikation und der gegenseitigen Unterst\u00fctzung geschaffen hatten.&nbsp;<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_7d8d7c-39\">#kt-adv-heading_7d8d7c-39, #kt-adv-heading_7d8d7c-39 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_7d8d7c-39[data-kb-block=\"kb-adv-heading_7d8d7c-39\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_7d8d7c-39[data-kb-block=\"kb-adv-heading_7d8d7c-39\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_7d8d7c-39 mark, #kt-adv-heading_7d8d7c-39 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_7d8d7c-39[data-kb-block=\"kb-adv-heading_7d8d7c-39\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_7d8d7c-39 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_7d8d7c-39\"><strong>Literatur: <\/strong><\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_b0f550-72\">#kt-adv-heading_b0f550-72, #kt-adv-heading_b0f550-72 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_b0f550-72[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0f550-72\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_b0f550-72[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0f550-72\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_b0f550-72 mark, #kt-adv-heading_b0f550-72 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_b0f550-72[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0f550-72\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_b0f550-72 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_b0f550-72\">Krautz, Stefanie: Lesbisches Engagement in Ost-Berlin (Wissenschaftliche Beitr\u00e4ge aus dem Tectum Verlag, Reihe Geschichtswissenschaft, Bd. 5), Marburg 2009.<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-7 kt-pane_c1972a-71\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong>HIB<\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_e36d88-85\">#kt-adv-heading_e36d88-85, #kt-adv-heading_e36d88-85 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e36d88-85[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e36d88-85\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e36d88-85[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e36d88-85\"]{font-size:14px;line-height:19px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e36d88-85 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e36d88-85\">Die Grundsteine f\u00fcr die <em>Homosexuelle Interessengemeinschaft Berlin (HIB)<\/em> wurden Anfang 1973 durch Michael Eggert, Peter Rausch und Michael Keller gelegt. Angeregt durch vorherigen Austausch mit westdeutschen Aktivisten und den Film \u201a<em>Nicht der Homosexuelle ist pervers, sondern die Situation, in der er lebt<\/em>\u2018 von Rosa von Praunheim, der 1972 in Westdeutschland f\u00fcr einige Aufregung sorgte, trafen sie und einige weitere Homosexuelle sich ab M\u00e4rz 1973 regelm\u00e4\u00dfig in Wohnungen und Lokalen.<br>Fortan versuchte die wachsende Gruppe auch \u00f6ffentlichkeitswirksam aufzutreten. Bei der Er\u00f6ffnung der \u201aX. Weltfestspiele der Jugend und Studenten\u2018 in Ostberlin trat die Gruppe mit einem Transparent auf, auf dem zu lesen war: \u201e<em>Wir Homosexuelle der Hauptstadt begr\u00fc\u00dfen die Teilnehmer der X. Weltfestspiele und sind f\u00fcr den Sozialismus in der DDR<\/em>\u201c[1].<br>&nbsp;Auch mit dem Verteilen von Flugzetteln oder der Beteiligung an Diskussionen im Rahmen \u00f6ffentlicher Vortragsveranstaltungen machte die Gruppe auf sich aufmerksam. Bei einer solchen lernte die Gruppe 1974 Charlotte von Mahlsdorf kennen, in deren <em>Gr\u00fcnderzeitmuseum <\/em>sie bis zur Aufl\u00f6sung des \u201aLesbentreffens\u2018 1978 durch die Volkspolizei (siehe <em>Gr\u00fcnderzeitmuseum<\/em>) unterkamen. Aufgrund dessen nannte sich die Interessengemeinschaft intern auch den \u201aMahlsdorfer Kreis\u2018. Nach dem Wegbruch des Schutzraumes in Mahlsdorf zog sich die <em>HIB<\/em> wieder in privatere R\u00e4umlichkeiten zur\u00fcck, bis sie ihre Arbeit 1979\/80 ganz einstellte.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_e1b07c-44\">#kt-adv-heading_e1b07c-44, #kt-adv-heading_e1b07c-44 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e1b07c-44[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e1b07c-44\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e1b07c-44[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e1b07c-44\"]{font-size:14px;line-height:19px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e1b07c-44 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e1b07c-44\">Ein Grund f\u00fcr das Ende der <em>HIB<\/em> war ihr erfolgloser Kampf um staatliche Anerkennung. Nach einigem Anecken mit den staatlichen Beh\u00f6rden aufgrund des unangemeldeten Pfingsttreffens 1976, das in Mahlsdorf stattfinden sollte, reichte&nbsp;die Gruppe erstmals einen Antrag auf die Registrierung als Interessengemeinschaft ein. Nach dem Vorschlag von Seiten der Beh\u00f6rden, stattdessen einen Antrag auf die Anerkennung als Verein zu stellen, wurde aber schlie\u00dflich auch dieser abgelehnt. 1978, nach dem aufgel\u00f6sten \u201aLesbentreffen\u2018 in Mahlsdorf, kam es schlussendlich zu einer staatlichen Stellungnahme. In einem Schreiben vom Dezember 1978 an die Gruppe hei\u00dft es:<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_79e9b7-69\">#kt-adv-heading_79e9b7-69, #kt-adv-heading_79e9b7-69 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_79e9b7-69[data-kb-block=\"kb-adv-heading_79e9b7-69\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_79e9b7-69[data-kb-block=\"kb-adv-heading_79e9b7-69\"]{font-size:12px;line-height:19px;letter-spacing:-0.2px;padding-right:40px;padding-left:40px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_79e9b7-69 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_79e9b7-69\">Mit dem Erla\u00df des Strafgesetzbuches der DDR vom 12.1.1968 wurde die Strafandrohung f\u00fcr homosexuelle Handlungen im Prinzip aufgehoben und somit die aus der Zeit des Kapitalismus stammende gesetzliche Diskriminierung dieses Personenkreises beseitigt. [&#8230;] Es wird daher in der DDR auch in Zukunft keine besonderen Vereinigungen f\u00fcr diese oder jene Gruppe von B\u00fcrgern geben, die sich durch die Gestaltung ihres Intimlebens voneinander unterscheiden, da daf\u00fcr kein gesellschaftliches Bed\u00fcrfnis vorliegt<em>.<\/em>[2]<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_7ef577-94\">#kt-adv-heading_7ef577-94, #kt-adv-heading_7ef577-94 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_7ef577-94[data-kb-block=\"kb-adv-heading_7ef577-94\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_7ef577-94[data-kb-block=\"kb-adv-heading_7ef577-94\"]{font-size:14px;line-height:19px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_7ef577-94 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_7ef577-94\">Diese Argumentation ist paradigmatisch f\u00fcr die Begr\u00fcndungsstrategie, mit der queeren Menschen in der DDR systematisch eigene R\u00e4ume und R\u00e4umlichkeiten verwehrt wurden.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_195271-43\">#kt-adv-heading_195271-43, #kt-adv-heading_195271-43 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_195271-43[data-kb-block=\"kb-adv-heading_195271-43\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_195271-43[data-kb-block=\"kb-adv-heading_195271-43\"]{font-size:14px;line-height:19px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_195271-43 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_195271-43\">Die Gruppe setzte sich Zeit ihres Bestehens&nbsp;f\u00fcr einen eigenen Raum f\u00fcr queere Menschen sowie gesellschaftliche Gleichberechtigung und Anerkennung ein. Daf\u00fcr veranstalteten und organisierten sie unter anderem Diskussionen, Workshops, Ausfl\u00fcge, Vortr\u00e4ge, Feste, Beratungsangebote und setzten auf die Kooperation mit Wissenschaftler:innen und den Kontakt zu \u00f6ffentlichen Stellen und Fachleuten. Mit dem \u201aschwul-lesbisch-bisexuellen\u2018 Kabarett <em>Hibar\u00e9 <\/em>sorgte die <em>HIB <\/em>f\u00fcr unterhaltsame&nbsp;Abendprogramme.<br>Die Gruppe selbst verstand sich als eine gro\u00dfe Familie, in der sowohl homosexuelle M\u00e4nner als auch Frauen gemeinsam f\u00fcr ihre Ziele einstanden. Auch \u201aTranssexuelle\u2018 und \u201aTransvestiten\u2018 finden in den Archivalien Erw\u00e4hnung und scheinen zumindest in den Forderungen der Gruppe mitgedacht worden zu sein. Inwiefern und wie viele trans Personen in der <em>HIB <\/em>aktiv waren, l\u00e4sst sich nur schwer rekonstruieren.<br>Auch die genaue Organisationsstruktur ist schwer nachzuvollziehen. Dennoch ist klar, dass sich bem\u00fcht wurde, eine arbeitsteilige und hierarchisch flache Struktur zu wahren.<br>&nbsp;Zu den sp\u00e4teren Mitgliedern der <em>HIB<\/em> geh\u00f6rten unter anderem auch Ursula Sillge und Michael Unger, die in den 80er Jahren im <em>Sonntags-Club (SC) <\/em>eine wichtige Rolle einnehmen sollten. Auch Peter Rausch setzte seine Arbeit im <em>SC<\/em> fort.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_8c02d3-34\">#kt-adv-heading_8c02d3-34, #kt-adv-heading_8c02d3-34 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_8c02d3-34[data-kb-block=\"kb-adv-heading_8c02d3-34\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_8c02d3-34[data-kb-block=\"kb-adv-heading_8c02d3-34\"]{font-size:10px;line-height:14px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_8c02d3-34 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_8c02d3-34\">[1] Zit. nach: Grau, G\u00fcnter: <em>Sozialistische Moral und Homosexualit\u00e4t. Die Politik der SED und das Homosexuellenstrafrecht 1945 bis 1989 &#8211; ein R\u00fcckblick,<\/em> in: Grumbach, Detlef (Hg.): <em>Die Linke und das Laster. Schwule Emanzipation und linke Vorurteile,<\/em> Hamburg 1995, S. 85-141, hier: S. 125. <br>[2] Zit. nach ebd. S. 127. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_e0e822-5d\">#kt-adv-heading_e0e822-5d, #kt-adv-heading_e0e822-5d .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e0e822-5d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e0e822-5d\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e0e822-5d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e0e822-5d\"]{font-size:10px;line-height:14px;letter-spacing:-0.2px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e0e822-5d wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e0e822-5d\"><strong>Literatur<\/strong> :  <br><br>Grau, G\u00fcnter: <em>Sozialistische Moral und Homosexualit\u00e4t. Die Politik der SED und das Homosexuellenstrafrecht 1945 bis 1989 &#8211; ein R\u00fcckblick,<\/em> in: Grumbach, Detlef (Hg.): <em>Die Linke und das Laster. Schwule Emanzipation und linke Vorurteile,<\/em> Hamburg 1995, S. 85-141.<br><em><br><\/em>Meyer, Sabine: <em>Wege jenseits der \u00d6ffentlichkeit. Zur Geschichte transgeschlechtlichen Lebens in der SBZ und der DDR zwischen 1945 und 1976<\/em>, in: Landesstelle f\u00fcr Gleichbehandlung \u2212 gegen Diskriminierung (Hg.): <em>Auf nach Casablanca? Lebensrealit\u00e4ten transgeschlechtlicher Menschen zwischen 1945 und 1980, <\/em>S. 75-83.<br><br>Nelli\u00dfen, Kay; Schmidt, Kristine: <em>Homosexuelle Interessengemeinschaft Berlin<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.):&nbsp;<em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 178-185.<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-3 kt-pane_df0190-ac\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong>DAS GR\u00dcNDERZEITMUSEUM<\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_f935d8-3d\">#kt-adv-heading_f935d8-3d, #kt-adv-heading_f935d8-3d .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_f935d8-3d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_f935d8-3d\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_f935d8-3d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_f935d8-3d\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_f935d8-3d mark, #kt-adv-heading_f935d8-3d .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_f935d8-3d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_f935d8-3d\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_f935d8-3d wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_f935d8-3d\">Charlotte von Mahlsdorf, die am 18. M\u00e4rz 1923 als Lothar Berfelde geboren wurde und sich selbst als \u201aTransvestit\u2018 bezeichnete, war eine Kernfigur der queeren Szene in Ostberlin. Als leidenschaftliche Sammlerin antiker M\u00f6bel und Einrichtungsgegenst\u00e4nde der Gr\u00fcnderzeit zog sie um 1960 in ein ehemaliges und heruntergekommenes Gutshaus im Ostberliner Mahlsdorf ein und er\u00f6ffnete dort ihr <em>Gr\u00fcnderzeitmuseum<\/em>, in dem Sie ihre damals bereits umfangreiche Sammlung ausstellen konnte. In ihrer Autobiografie schreibt Charlotte, auch \u201aLottchen\u2018 genannt, zu ihrem Leben in Mahlsdorf: \u201e<em>Ich bin Museumsf\u00fchrer, Bewohner und Putzfrau in einem, und ich habe mich eingerichtet, wie eine Frau der b\u00fcrgerlichen Mittelschicht sich um 1900 einrichtete.<\/em>\u201c[1] Nach m\u00fchevollen Restaurierungsarbeiten im neoklassizistischen Stil erhielt das Museum 1972 den Denkmalstatus.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_641cd8-59\">#kt-adv-heading_641cd8-59, #kt-adv-heading_641cd8-59 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_641cd8-59[data-kb-block=\"kb-adv-heading_641cd8-59\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_641cd8-59[data-kb-block=\"kb-adv-heading_641cd8-59\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;padding-top:0px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_641cd8-59 mark, #kt-adv-heading_641cd8-59 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_641cd8-59[data-kb-block=\"kb-adv-heading_641cd8-59\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_641cd8-59 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_641cd8-59\">Knappe 10 Jahre zuvor, 1963, erwarb sie, als diese abgerissen werden sollte, das Interieur der bekannten Ostberliner Bar <em>Mulackritze<\/em>, die seit den 1920ern eine Anlaufstelle f\u00fcr queere Menschen war und in der bereits der bekannte Sexualforscher Magnus&nbsp;Hirschfeld verkehrte. In den Kellerr\u00e4umen des Museums wurde die&nbsp;Einrichtung der Kneipe ab Mitte der 70er zur Kulisse regelm\u00e4\u00dfiger Treffen und Feiern der<em> Homosexuellen Interessengemeinschaft Berlin (HIB<\/em>), die Charlotte von Mahlsdorf bei einer Veranstaltung 1974 kennenlernte. Als Schutzraum dieser Art hatte das Museum allerdings nur kurze Zeit Bestand. Im April 1978 lud Ursula Sillge, damals Mitglied in der <em>HIB<\/em>, zum republikweiten \u201aLesbentreffen\u2018 nach Mahlsdorf. Trotz vorheriger Absprache mit den Beh\u00f6rden, die eine Erlaubnis erteilten, kam es am Tag der Veranstaltung zu einer \u00fcberraschenden Aufl\u00f6sung durch die Volkspolizei, in Folge derer es sogar zu Verh\u00f6ren kam. Fortan wurde es Charlotte von Mahlsdorf verboten, jegliche Versammlungen in ihrem Museum abzuhalten, und die Strukturen der <em>HIB <\/em>mussten sich erneut in den privaten Raum zur\u00fcckziehen. Charlotte wahrte weiterhin einen regen Kontakt in die Szene und pflegte unter anderem eine Freundschaft zu Nadja Schallenberg, die sie Ende der 80er mit dem <em>Sonntags-Club <\/em>bekannt machte (siehe <em>IG Trans<\/em>).<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_15a3c4-56\">#kt-adv-heading_15a3c4-56, #kt-adv-heading_15a3c4-56 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_15a3c4-56[data-kb-block=\"kb-adv-heading_15a3c4-56\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_15a3c4-56[data-kb-block=\"kb-adv-heading_15a3c4-56\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;padding-top:0px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_15a3c4-56 mark, #kt-adv-heading_15a3c4-56 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_15a3c4-56[data-kb-block=\"kb-adv-heading_15a3c4-56\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_15a3c4-56 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_15a3c4-56\">Charlotte von Mahlsdorf verstarb am 30. April 2002. Mit kurzer Unterbrechung von 1995 bis 1997 ist das Museum bis heute unter Leitung des F\u00f6rdervereins ge\u00f6ffnet.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_de363c-29\">#kt-adv-heading_de363c-29, #kt-adv-heading_de363c-29 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_de363c-29[data-kb-block=\"kb-adv-heading_de363c-29\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_de363c-29[data-kb-block=\"kb-adv-heading_de363c-29\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_de363c-29 mark, #kt-adv-heading_de363c-29 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_de363c-29[data-kb-block=\"kb-adv-heading_de363c-29\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_de363c-29 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_de363c-29\">[1] von Mahlsdorf, Charlotte:<em> Ich bin meine eigene Frau. Ein Leben, <\/em>4. Auflage, St. Gallen; Berlin 1992, S. 109.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_02340f-9c\">#kt-adv-heading_02340f-9c, #kt-adv-heading_02340f-9c .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_02340f-9c[data-kb-block=\"kb-adv-heading_02340f-9c\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_02340f-9c[data-kb-block=\"kb-adv-heading_02340f-9c\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_02340f-9c mark, #kt-adv-heading_02340f-9c .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_02340f-9c[data-kb-block=\"kb-adv-heading_02340f-9c\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_02340f-9c wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_02340f-9c\"><strong>Literatur: <\/strong> <br><br>Mahlsdorf, Charlotte:<em> Ich bin meine eigene Frau. Ein Leben, <\/em>4. Auflage, St. Gallen; Berlin 1992. <br><br>Meyer, Sabine: <em>Wege jenseits der \u00d6ffentlichkeit. Zur Geschichte transgeschlechtlichen Lebens in der SBZ und der DDR zwischen 1945 und 1976<\/em>, in: Landesstelle f\u00fcr Gleichbehandlung \u2212 gegen Diskriminierung (Hg.): <em>Auf nach Casablanca? Lebensrealit\u00e4ten transgeschlechtlicher Menschen zwischen 1945 und 1980, <\/em>S. 75-83.<br><br>Schunk, Gisela: <em>Charlotte von Mahlsdorf<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.): <em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 185-192.<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-4 kt-pane_085057-e7\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong><strong>SONNTAGS-CLUB<\/strong><\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_c8144e-fe\">#kt-adv-heading_c8144e-fe, #kt-adv-heading_c8144e-fe .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_c8144e-fe[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c8144e-fe\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_c8144e-fe[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c8144e-fe\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_c8144e-fe mark, #kt-adv-heading_c8144e-fe .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_c8144e-fe[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c8144e-fe\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_c8144e-fe wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_c8144e-fe\">Die ersten Triebe des <em>Sonntags-Clubs (SC)<\/em>, der diesen Namen allerdings erst seit 1987 tr\u00e4gt, bildeten sich 1986 als allsonnt\u00e4gliches Treffen im <em>Mittzwanziger-Klub<\/em> in der Veteranenstra\u00dfe. In gewisser Weise ist er als Nachfolger der <em>Homosexuellen Interessengemeinschaft Berlin (HIB) <\/em>zu verstehen, die 1980 ihr Ende fand. Ursula Sillge, Peter Rausch und Michael Unger waren unter den Personen, die sowohl in der <em>HIB<\/em>&nbsp;als auch im <em>SC<\/em> aktiv waren. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_95535f-8a\">#kt-adv-heading_95535f-8a, #kt-adv-heading_95535f-8a .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_95535f-8a[data-kb-block=\"kb-adv-heading_95535f-8a\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_95535f-8a[data-kb-block=\"kb-adv-heading_95535f-8a\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_95535f-8a mark, #kt-adv-heading_95535f-8a .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_95535f-8a[data-kb-block=\"kb-adv-heading_95535f-8a\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_95535f-8a wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_95535f-8a\">Nach einer Ablehnung von Seiten des Kreiskulturhhauses (KKH) im Prenzlauer Berg fand der <em>SC <\/em>Ende der 80er im KKH in Mitte ein erstes offizielles Zuhause. Selbsterkl\u00e4rtes Ziel des Clubs war es, eine Anlauf- und Vermittlungsstelle f\u00fcr homosexuelle Menschen anzubieten. Sie ver\u00f6ffentlichten Partner:innenschaftsanzeigen und pflegten regen Briefverkehr, durch den sie m\u00f6glichst viele Personen \u00fcber ihre Veranstaltungen und Angebote informierten. Als vermutlich einzige queere Gruppe der damaligen Zeit hatte der <em>SC<\/em> einen geschlechterparit\u00e4tisch besetzten Vorstand. Zusammengesetzt war der damals noch inoffizielle Verein aus verschiedenen Interessengruppen und Gespr\u00e4chskreisen. Gruppen mit einem Interesse f\u00fcr Motoristik oder Wandern fanden dort ebenso Platz wie Gespr\u00e4chskreise zu homosexueller Elternschaft, Aids oder Bisexualit\u00e4t. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_234c57-67\">#kt-adv-heading_234c57-67, #kt-adv-heading_234c57-67 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_234c57-67[data-kb-block=\"kb-adv-heading_234c57-67\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_234c57-67[data-kb-block=\"kb-adv-heading_234c57-67\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_234c57-67 mark, #kt-adv-heading_234c57-67 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_234c57-67[data-kb-block=\"kb-adv-heading_234c57-67\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_234c57-67 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_234c57-67\">Der Annahme von Seiten kirchlicher Gruppen, der<em> SC <\/em>sei ein staatsnaher Verein, l\u00e4sst sich nur bedingt widersprechen. Zwar geht aus dem Archivmaterial eine Zusammenarbeit mit Strukturen wie der FDJ hervor, gleichzeitig war das staatliche Misstrauen gegen\u00fcber der Gruppe doch gro\u00df genug, um Ursula Sillge unter Beobachtung zu stellen. Eine offene oder auch nur subtile Systemkritik l\u00e4sst sich den \u00f6ffentlichen Brosch\u00fcren und Flyern jedenfalls nicht entnehmen. Im Gegenteil stellt sich der <em>SC <\/em>hier durchaus als systemaffirmativ dar. So hei\u00dft es in einem Flyer von 1988: \u201eNur homosexuelle B\u00fcrger, die in der Lage sind, souver\u00e4n mit ihrer Homosexualit\u00e4t umzugehen, k\u00f6nnen sich in der Gesellschaft wirklich wohlf\u00fchlen und sich zu sozialistischen Pers\u00f6nlichkeiten entwickeln.\u201c[1] Und weiter unten: \u201eNur wenn heterosexuelle B\u00fcrger in der Lage sind, homosexuelle Frauen und M\u00e4nner wirklich als gleichberechtigte B\u00fcrger zu akzeptieren, lassen sich die humanistischen Prinzipien der marxistisch-leninistischen Weltanschauung und der Verfassung der DDR realisieren.\u201c[2] Hier wird deutlich, dass es sich bei der \u00dcbernahme hegemonialer Narrative des Realsozialismus durchaus auch um ein strategisches Man\u00f6ver handeln konnte, das angesichts des Ausbleibens staatlicher Zugest\u00e4ndnisse eigener R\u00e4ume und Strukturen sowie der systematischen Unterdr\u00fcckung emanzipatorischer Impulse n\u00f6tig war, um sich in einer heteronormativen und homophoben Gesellschaft Raum zu verschaffen.<br>&nbsp;Inwieweit bez\u00fcglich der eigenen politischen Positionierung aber auch interne Spannungen und Differenzen brodelten, wurde durch einen Konflikt in den sp\u00e4ten 80er Jahren deutlich, der in dem Austritt einiger Mitglieder und deren Gr\u00fcndung der Gruppe <em>Courage<\/em> am 05.02.1989 gipfelte. Diese sollte in den kommenden Jahren eine ausgepr\u00e4gtere Zusammenarbeit mit staatlichen Strukturen verfolgen. (siehe <em>Courage<\/em>)<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_8538f5-ba\">#kt-adv-heading_8538f5-ba, #kt-adv-heading_8538f5-ba .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_8538f5-ba[data-kb-block=\"kb-adv-heading_8538f5-ba\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_8538f5-ba[data-kb-block=\"kb-adv-heading_8538f5-ba\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;padding-top:0px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_8538f5-ba mark, #kt-adv-heading_8538f5-ba .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_8538f5-ba[data-kb-block=\"kb-adv-heading_8538f5-ba\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_8538f5-ba wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_8538f5-ba\">Seit 1990 ist der<em> SC<\/em> ein eingetragener Verein. Im Zuge dessen erhielt er erstmals seine eigenen R\u00e4umlichkeiten in der Rhinower Stra\u00dfe 8 im Prenzlauer Berg. Anfang der 90er Jahre, vermutlich seit September 1991, gr\u00fcndete sich auf die Initiative Nadja Schallenbergs, die 1989 noch die <em>Interessengemeinschaft f\u00fcr Transvestiten und Transsexuelle (IG Trans)<\/em> gegr\u00fcndet hatte, der erste Treff f\u00fcr trans Menschen im <em>SC<\/em>. Damit bildete sich nach der Wende der erste Ort in Ostberlin, der einen eigenen Raum f\u00fcr Transidentit\u00e4ten \u00f6ffnete. Um die Jahrtausendwende zog der <em>SC<\/em> erneut um, dieses Mal in die Greifenhagener Stra\u00dfe 28 im Prenzlauer Berg, wo er sich bis heute befindet.<br>&nbsp;Als Ehrenmitglieder sind heute unter anderem Charlotte von Mahlsdorf, die den Club regelm\u00e4\u00dfig besuchte, Ursula Sillge, Christiane Seefeld, Michael Unger und die <em>HIB<\/em>-Begr\u00fcnder Peter Rausch und Michael Eggert gelistet. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_e25ea9-61\">#kt-adv-heading_e25ea9-61, #kt-adv-heading_e25ea9-61 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e25ea9-61[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e25ea9-61\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e25ea9-61[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e25ea9-61\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:0px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_e25ea9-61 mark, #kt-adv-heading_e25ea9-61 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_e25ea9-61[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e25ea9-61\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e25ea9-61 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e25ea9-61\"> <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_456741-d9\">#kt-adv-heading_456741-d9, #kt-adv-heading_456741-d9 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_456741-d9[data-kb-block=\"kb-adv-heading_456741-d9\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_456741-d9[data-kb-block=\"kb-adv-heading_456741-d9\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_456741-d9 mark, #kt-adv-heading_456741-d9 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_456741-d9[data-kb-block=\"kb-adv-heading_456741-d9\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_456741-d9 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_456741-d9\">[1] Schwules Museum, Berlin: Archivbestand Sonntags-Club Nr. 3.<br>[2] Ebd <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_468a5c-8e\">#kt-adv-heading_468a5c-8e, #kt-adv-heading_468a5c-8e .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_468a5c-8e[data-kb-block=\"kb-adv-heading_468a5c-8e\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_468a5c-8e[data-kb-block=\"kb-adv-heading_468a5c-8e\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_468a5c-8e mark, #kt-adv-heading_468a5c-8e .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_468a5c-8e[data-kb-block=\"kb-adv-heading_468a5c-8e\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_468a5c-8e wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_468a5c-8e\"><strong>Literatur:<\/strong>  <br><br>Dobler, Jens: <em>Staat im Aufbruch. Der Sonntags-Club<\/em>, in: Marbach, Reiner; Wei\u00df, Volker (Hg.):  <em>Konformit\u00e4ten und Konfrontationen. Homosexuelle in der DDR<\/em>, Hamburg 2017, S. 102-108.<br><br>Dobler, Jens; Nelli\u00dfen, Kay; Schmidt, Kristine:<em> Sonntags im Club<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.): <em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 238-247.<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-5 kt-pane_149b40-a2\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong><strong>COURAGE<\/strong><\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_d8b201-ae\">#kt-adv-heading_d8b201-ae, #kt-adv-heading_d8b201-ae .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_d8b201-ae[data-kb-block=\"kb-adv-heading_d8b201-ae\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_d8b201-ae[data-kb-block=\"kb-adv-heading_d8b201-ae\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_d8b201-ae mark, #kt-adv-heading_d8b201-ae .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_d8b201-ae[data-kb-block=\"kb-adv-heading_d8b201-ae\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_d8b201-ae wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_d8b201-ae\">In einem Brief vom Januar 1889 erkl\u00e4rte Colin Sherman, bis dahin noch Mitglied im <em>Sonntags-Club (SC)<\/em>, er w\u00fcrde seine Beziehung zu diesem kappen, und lud zu einem privaten Treffen f\u00fcr Gleichgesinnte. Bereits im Folgemonat, am 05. Februar 1889, kam es zur offiziellen Gr\u00fcndung der Gruppe <em>Courage<\/em>. Von Seiten der Gruppe, so hei\u00dft es in den Stellungnahmen, war diese Neugr\u00fcndung notwendig, da der<em> SC<\/em> unter Leitung von Ursula Sillge zunehmend undemokratisch geworden war. Sillge schildert eine andere Perspektive. Vielmehr habe es sich um eine gezielte Offensive der <em>FDJ <\/em>gehandelt, die versuchte, den <em>SC<\/em> intern zu unterlaufen und nach ihren Vorstellungen umzustrukturieren.[1] Auch die Frage der Zusammenarbeit mit kirchlichen Gruppen, die vom <em>SC<\/em> erwogen wurde, schien einen Konfliktpunkt darzustellen. &nbsp;<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_c4fd3d-fc\">#kt-adv-heading_c4fd3d-fc, #kt-adv-heading_c4fd3d-fc .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_c4fd3d-fc[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c4fd3d-fc\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_c4fd3d-fc[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c4fd3d-fc\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_c4fd3d-fc mark, #kt-adv-heading_c4fd3d-fc .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_c4fd3d-fc[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c4fd3d-fc\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_c4fd3d-fc wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_c4fd3d-fc\">In jedem Fall aber fuhr die Gruppe einen anderen politischen Kurs als der<em> SC<\/em>, indem sie aktiver die Zusammenarbeit mit staatlichen Strukturen suchte, was die Staatssicherheit im \u00dcbrigen nicht von ihrer Bespitzelung abhielt. Neben der Zusammenarbeit mit der <em>FDJ<\/em> wurde die Gruppe auch Teil des <em>Verbandes der Freidenker (VdF)<\/em>, der von der <em>SED<\/em> kurz vor der Wende ins Leben gerufen worden war. Die Gruppe veranstaltete w\u00f6chentliche Treffen; ab Dezember lud sie daf\u00fcr ins \u201aCafe C\u2018 in die Wilhelm-Pieck-Stra\u00dfe 153 (heute Torstra\u00dfe), organisierte Lesungen, unter anderem mit Ronald M. Schernikau, und weitere Kulturveranstaltungen. Zu finden war die Gruppe au\u00dferdem bei ihrem allsonnt\u00e4glichen \u201aTreff 203\u2018 in der Wilhelm-Pieck-Stra\u00dfe 203 oder in ihrem B\u00fcro in der Knaackstra\u00dfe 7.<br>1990 ver\u00f6ffentlichte <em>Courage<\/em> eine ausf\u00fchrliche Aufkl\u00e4rungsbrosch\u00fcre zum Thema Homosexualit\u00e4t und gr\u00fcndete die Zeitschrift \u201aCourage\u2018. Trotz des konfliktreichen Auseinandergehens mit dem <em>SC <\/em>schienen noch nicht alle Br\u00fccken abgebrochen zu sein. So hei\u00dft es in einem Programmplan f\u00fcr den 15.05.89: \u201eZu Gast bei Courage: Sonntagsclub stellt sich vor\u201c[2] und auch auf einem Informationsflyer mit einem \u00dcberblick homosexueller Gruppen wird der SC gelistet.[3] Kirchliche Gruppen bleiben hier selbstredend unerw\u00e4hnt. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_b3fe39-13\">#kt-adv-heading_b3fe39-13, #kt-adv-heading_b3fe39-13 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_b3fe39-13[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b3fe39-13\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_b3fe39-13[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b3fe39-13\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_b3fe39-13 mark, #kt-adv-heading_b3fe39-13 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_b3fe39-13[data-kb-block=\"kb-adv-heading_b3fe39-13\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_b3fe39-13 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_b3fe39-13\">Anders als im SC setzte sich hier keine geschlechterparit\u00e4tische Besetzung der F\u00fchrungspositionen durch. Stattdessen wurde auf die Benennung einer Frauenbeauftragten gesetzt, was Sillge der Gruppe sp\u00e4ter zum Vorwurf machte.[4] In einer Mitteilung vom 22.06.89 bez\u00fcglich der Teilnahme am Pfingsttreffen der <em>FDJ <\/em>werden Fred Beuchel als Leiter und Colin Sherman als stellvertretender Leiter gelistet.<br>Das Ende der Gruppe l\u00e4sst sich nur schwer herausfinden. Es ist wohl davon auszugehen, dass die Gruppe die Wende nicht oder zumindest nicht sehr lange \u00fcberdauerte.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_a2603e-0d\">#kt-adv-heading_a2603e-0d, #kt-adv-heading_a2603e-0d .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_a2603e-0d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_a2603e-0d\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_a2603e-0d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_a2603e-0d\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_a2603e-0d mark, #kt-adv-heading_a2603e-0d .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_a2603e-0d[data-kb-block=\"kb-adv-heading_a2603e-0d\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_a2603e-0d wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_a2603e-0d\">[1] Vgl. Sillge, Ursula: <em>Damals war\u2018s! Zu Bedingungen, Strukturen und Definitionen der lesbisch-schwulen Bewegung in der DDR, <\/em>in: LSVD Landesverband Sachsen-Anhalt (Hg.): <em>Lesben und Schwule in der DDR: Tagungsdokumentation<\/em>, Marburg 1999, S. 109-116, hier: S. 114.<br>[2] Schwules Museum, Berlin: Archivbestand Courage Nr. 2<br>[3] Vgl. ebd.<br>[4] Vgl. Sillge 1999, S. 114. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_43f468-ee\">#kt-adv-heading_43f468-ee, #kt-adv-heading_43f468-ee .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_43f468-ee[data-kb-block=\"kb-adv-heading_43f468-ee\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_43f468-ee[data-kb-block=\"kb-adv-heading_43f468-ee\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_43f468-ee mark, #kt-adv-heading_43f468-ee .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_43f468-ee[data-kb-block=\"kb-adv-heading_43f468-ee\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_43f468-ee wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_43f468-ee\"><strong>Literatur<\/strong>: <br><br>Dobler, Jens; Nelli\u00dfen, Kay; Schmidt, Kristine: <em>Homosexuelle Interessengemeinschaft Berlin<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.):&nbsp;<em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 178-185.<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-6 kt-pane_4530a0-41\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong><strong>IG TRANS<\/strong><\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_e63576-f4\">#kt-adv-heading_e63576-f4, #kt-adv-heading_e63576-f4 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e63576-f4[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e63576-f4\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e63576-f4[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e63576-f4\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_e63576-f4 mark, #kt-adv-heading_e63576-f4 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_e63576-f4[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e63576-f4\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e63576-f4 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e63576-f4\">Als Mitglied der <em>Partei des Demokratischen Sozialismus (PDS) <\/em>positioniere sich Nadja Schallenberg in den Wendejahren gegen eine Integration in den westlichen Kapitalismus und gegen die \u00dcbernahme des westdeutschen \u201aTranssexuellengesetzes\u2018 (TSG), das sie als nachteilig gegen\u00fcber der ostdeutschen Regelung empfand. Sie selbst befand sich zur Zeit der Wende im b\u00fcrokratischen Prozess des Antrages auf Personenstands\u00e4nderung, der mit der rechtlichen Wiedervereinigung nichtig gemacht wurde.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_cb0420-46\">#kt-adv-heading_cb0420-46, #kt-adv-heading_cb0420-46 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_cb0420-46[data-kb-block=\"kb-adv-heading_cb0420-46\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_cb0420-46[data-kb-block=\"kb-adv-heading_cb0420-46\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_cb0420-46 mark, #kt-adv-heading_cb0420-46 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_cb0420-46[data-kb-block=\"kb-adv-heading_cb0420-46\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_cb0420-46 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_cb0420-46\">Ihre Erfahrung als&nbsp;\u201aTrans-Lesbe\u2018, als die sie sich selbst bezeichnet,&nbsp;veranlasste sie im Mai 1989 dazu, die <em>Interessengemeinschaft f\u00fcr Transvestiten und Transsexuelle (IG Trans)<\/em> zu gr\u00fcnden, die erste Interessengemeinschaft f\u00fcr trans Personen in der DDR. Als Anlaufstelle wollte Schallenberg&nbsp;mit der <em>IG Trans<\/em> ihr Wissen weitergeben, insbesondere auch was den b\u00fcrokratischen und medizinischen H\u00fcrdenlauf anging, dem sich trans Personen im Falle einer Personenstands\u00e4nderung und der daran gekn\u00fcpften Transition (siehe Text zum juristischen Kontext) stellen mussten. Die ersten eigenen R\u00e4umlichkeiten wurden Nadja Schallenberg&nbsp;allerdings erst nach der unmittelbaren Wendezeit zur Verf\u00fcgung gestellt. \u00dcber Charlotte von Mahlsdorf lernte sie den<em> Sonntags-Club (SC)<\/em> kennen, in dem sie ab 1991 eine Anlaufstelle mit regelm\u00e4\u00dfigen Treffen organisieren konnte.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_31de32-47\">#kt-adv-heading_31de32-47, #kt-adv-heading_31de32-47 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_31de32-47[data-kb-block=\"kb-adv-heading_31de32-47\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_31de32-47[data-kb-block=\"kb-adv-heading_31de32-47\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_31de32-47 mark, #kt-adv-heading_31de32-47 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_31de32-47[data-kb-block=\"kb-adv-heading_31de32-47\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_31de32-47 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_31de32-47\">Hilfsstrukturen und eigene R\u00e4ume f\u00fcr trans Personen konnten sich also erst in der Wendezeit und vermehrt in der Nachwendezeit formieren. Nadja Schallenberg betont aber immer wieder, dass es in der DDR auch zuvor schon eine ausgepr\u00e4gtere Zusammenarbeit und ein nat\u00fcrlicheres Miteinander zwischen homo- und bisexuellen und trans Meschen gegeben habe als im Westen.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_4557b6-4f\">#kt-adv-heading_4557b6-4f, #kt-adv-heading_4557b6-4f .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_4557b6-4f[data-kb-block=\"kb-adv-heading_4557b6-4f\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_4557b6-4f[data-kb-block=\"kb-adv-heading_4557b6-4f\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_4557b6-4f mark, #kt-adv-heading_4557b6-4f .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_4557b6-4f[data-kb-block=\"kb-adv-heading_4557b6-4f\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_4557b6-4f wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_4557b6-4f\"><strong>Literatur :<\/strong><br><br>Fritz, Vera: <em>Trans* im Sonntags-Club<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.):&nbsp;<em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 281-282.<br><br><em>Nadja Schallenberg &#8211; Ein transsexueller Lebenslauf,<\/em> in: Sonntags-Club (Hg.):&nbsp;<em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S.  284.<br><br><strong>Andere Quellen <\/strong><br><br><em>Zeitzeug*innen-Interview mit Nadja Schallenberg im Rahmen des Projektes Zeitzeuginnengespr\u00e4che &#8211; 1989\/90 aus lesbisch\/feministischer Perspektive<\/em>. Online im FFBIZ-Archiv: https:\/\/www.digitales-deutsches-frauenarchiv.de\/meta-objekt\/zeitzeuginnen-interview-mit-nadja-schallenberg-im-rahmen-des-projektes-zeitzeuginnengespraeche&#8212;198990-aus-lesbischfeministischer-perspektive\/36553ffbiz <\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-kadence-pane kt-accordion-pane kt-accordion-pane-8 kt-pane_0e345e-81\"><div class=\"kt-accordion-header-wrap\"><button class=\"kt-blocks-accordion-header kt-acccordion-button-label-show\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title-wrap\"><span class=\"kt-blocks-accordion-title\"><strong><strong>CAF\u00c9S, kNEIPEN UND DISKOTHEKEN<\/strong><\/strong><\/span><\/span><span class=\"kt-blocks-accordion-icon-trigger\"><\/span><\/button><\/div><div class=\"kt-accordion-panel\"><div class=\"kt-accordion-panel-inner\"><style id=\"kb-advancedheading_262111-9a\">#kt-adv-heading_262111-9a, #kt-adv-heading_262111-9a .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_262111-9a[data-kb-block=\"kb-adv-heading_262111-9a\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_262111-9a[data-kb-block=\"kb-adv-heading_262111-9a\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_262111-9a mark, #kt-adv-heading_262111-9a .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_262111-9a[data-kb-block=\"kb-adv-heading_262111-9a\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_262111-9a wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_262111-9a\">Caf\u00e9s, Kneipen und Diskotheken waren Orte, an denen sich queere Menschen in der DDR inoffiziell eigene R\u00e4ume schaffen konnten. In erster Linie ging es dabei nicht um politischen Aktivismus oder gar Opposition. Stattdessen waren es Orte des Zusammenkommens und der Begegnungen, der romantischen, sexuellen und freundschaftlichen. Es waren soziale R\u00e4ume. Viele davon wurden nicht als queere Lokale gegr\u00fcndet. Stattdessen mussten sich queere Menschen, da viele der alten Caf\u00e9s, Bars und Diskotheken geschlossen wurden, neue Orte suchen. So wurden viele der gelisteten Orte nach und nach zu queeren Orten \u201agemacht\u2018, indem man sich gezielt in diesen traf und aufhielt.<br>&nbsp;Viele der Etablissements befanden sich zu dieser Zeit im Prenzlauer Berg im sogenannten \u201aBermudadreieck\u2018, einer Gegend mit vielen Caf\u00e9s, Kneipen und Diskotheken, in denen sich queere Menschen trafen. Die inoffizielle Gestaltung dieser R\u00e4ume zieht aber auch nach sich, dass eine Rekonstruktion solcher Strukturen nur schwer durchzuf\u00fchren ist. Die Liste stellt also in keiner Weise einen Anspruch auf Vollst\u00e4ndigkeit. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_63c5d9-09\">#kt-adv-heading_63c5d9-09, #kt-adv-heading_63c5d9-09 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_63c5d9-09[data-kb-block=\"kb-adv-heading_63c5d9-09\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_63c5d9-09[data-kb-block=\"kb-adv-heading_63c5d9-09\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_63c5d9-09 mark, #kt-adv-heading_63c5d9-09 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_63c5d9-09[data-kb-block=\"kb-adv-heading_63c5d9-09\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_63c5d9-09 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_63c5d9-09\"><strong>Peking \/ Caf\u00e9 Sch\u00f6nhauser<\/strong> <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_fdb498-d6\">#kt-adv-heading_fdb498-d6, #kt-adv-heading_fdb498-d6 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_fdb498-d6[data-kb-block=\"kb-adv-heading_fdb498-d6\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_fdb498-d6[data-kb-block=\"kb-adv-heading_fdb498-d6\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_fdb498-d6 mark, #kt-adv-heading_fdb498-d6 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_fdb498-d6[data-kb-block=\"kb-adv-heading_fdb498-d6\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_fdb498-d6 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_fdb498-d6\">Angesiedelt in der Kastanienallee 2 war das <em>Peking <\/em>seit den 60er Jahren ein Ort f\u00fcr die Ostberliner Kunstszene. Nach zeitweiliger Schlie\u00dfung und Wiederer\u00f6ffnung als <em>Caf\u00e9 Sch\u00f6nhauser <\/em>war es wichtiger Bestandteil der queeren, vor allem der schwulen Szene in Ostberlin. Das Caf\u00e9 ist seit 1999 geschlossen.  <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_452a26-f9\">#kt-adv-heading_452a26-f9, #kt-adv-heading_452a26-f9 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_452a26-f9[data-kb-block=\"kb-adv-heading_452a26-f9\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_452a26-f9[data-kb-block=\"kb-adv-heading_452a26-f9\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_452a26-f9 mark, #kt-adv-heading_452a26-f9 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_452a26-f9[data-kb-block=\"kb-adv-heading_452a26-f9\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_452a26-f9 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_452a26-f9\"><strong>Burgfrieden<\/strong> <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_bd51b0-15\">#kt-adv-heading_bd51b0-15, #kt-adv-heading_bd51b0-15 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_bd51b0-15[data-kb-block=\"kb-adv-heading_bd51b0-15\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_bd51b0-15[data-kb-block=\"kb-adv-heading_bd51b0-15\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_bd51b0-15 mark, #kt-adv-heading_bd51b0-15 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_bd51b0-15[data-kb-block=\"kb-adv-heading_bd51b0-15\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_bd51b0-15 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_bd51b0-15\">Die Kneipe war in der Wichertstra\u00dfe 69 im Prenzlauer Berg zu finden. Hier wurde der erfolgreiche Film <em>Coming Out <\/em>(1989) gedreht, unter Regie von Heiner Carow. Die Premiere des Filmes im <em>Burgfrieden<\/em> wurde durch Unruhen gest\u00f6rt. Die Vorf\u00fchrung fiel auf den 9. November 1989.<br>&nbsp;In einem taz-Artikel zu Nadja Schallenberg von 1990 wird die Kneipe neben der <em>Busche<\/em> au\u00dferdem als Treffpunkt f\u00fcr trans Personen bezeichnet.[1] In der Zwischenzeit musste der <em>Burgfrieden <\/em>jedoch seine Pforten schlie\u00dfen. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_c7f477-c2\">#kt-adv-heading_c7f477-c2, #kt-adv-heading_c7f477-c2 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_c7f477-c2[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c7f477-c2\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_c7f477-c2[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c7f477-c2\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_c7f477-c2 mark, #kt-adv-heading_c7f477-c2 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_c7f477-c2[data-kb-block=\"kb-adv-heading_c7f477-c2\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_c7f477-c2 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_c7f477-c2\"><strong>Schoppenstube<\/strong> <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_21cae4-b3\">#kt-adv-heading_21cae4-b3, #kt-adv-heading_21cae4-b3 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_21cae4-b3[data-kb-block=\"kb-adv-heading_21cae4-b3\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_21cae4-b3[data-kb-block=\"kb-adv-heading_21cae4-b3\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_21cae4-b3 mark, #kt-adv-heading_21cae4-b3 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_21cae4-b3[data-kb-block=\"kb-adv-heading_21cae4-b3\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_21cae4-b3 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_21cae4-b3\">1963 er\u00f6ffnete die <em>Schoppenstube<\/em> in der Sch\u00f6nhauser Allee 44. Als Nachtbar war sie vor allem in den sp\u00e4ten Stunden gut besucht. Urspr\u00fcnglich keine dezidiert queere Bar, kam es zu einer zunehmenden \u201e\u2018warme[n]\u2018 \u00dcbernahme\u201c[2]. Bis in die Morgenstunden blieb die Bar ge\u00f6ffnet und stellte somit oft die letzte Station einer langen Nacht dar. Seit 2013 ist die <em>Schoppenstube<\/em> Vergangenheit.  <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_2606b1-38\">#kt-adv-heading_2606b1-38, #kt-adv-heading_2606b1-38 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_2606b1-38[data-kb-block=\"kb-adv-heading_2606b1-38\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_2606b1-38[data-kb-block=\"kb-adv-heading_2606b1-38\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_2606b1-38 mark, #kt-adv-heading_2606b1-38 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_2606b1-38[data-kb-block=\"kb-adv-heading_2606b1-38\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_2606b1-38 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_2606b1-38\"><strong>Caf\u00e9 Senefelder Platz<\/strong> <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_e71a5f-91\">#kt-adv-heading_e71a5f-91, #kt-adv-heading_e71a5f-91 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_e71a5f-91[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e71a5f-91\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_e71a5f-91[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e71a5f-91\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_e71a5f-91 mark, #kt-adv-heading_e71a5f-91 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_e71a5f-91[data-kb-block=\"kb-adv-heading_e71a5f-91\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_e71a5f-91 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_e71a5f-91\">Oft von Mitgliedern der <em>Homosexuellen Interessengemeinschaft Berlin (HIB) <\/em>besucht, zeichnete sich das <em>Caf\u00e9 Senefelder Platz <\/em>dadurch aus, dass hier erstmals vermehrt auch Lesben ihren Platz fanden. Im Jahr 2000 musste das Caf\u00e9 schlie\u00dfen. <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_9037e0-b3\">#kt-adv-heading_9037e0-b3, #kt-adv-heading_9037e0-b3 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_9037e0-b3[data-kb-block=\"kb-adv-heading_9037e0-b3\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_9037e0-b3[data-kb-block=\"kb-adv-heading_9037e0-b3\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_9037e0-b3 mark, #kt-adv-heading_9037e0-b3 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_9037e0-b3[data-kb-block=\"kb-adv-heading_9037e0-b3\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_9037e0-b3 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_9037e0-b3\"><strong>Busche<\/strong> <\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_ed5d33-30\">#kt-adv-heading_ed5d33-30, #kt-adv-heading_ed5d33-30 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_ed5d33-30[data-kb-block=\"kb-adv-heading_ed5d33-30\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_ed5d33-30[data-kb-block=\"kb-adv-heading_ed5d33-30\"]{font-size:14px;line-height:20px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-top:0px;padding-top:5px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_ed5d33-30 mark, #kt-adv-heading_ed5d33-30 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_ed5d33-30[data-kb-block=\"kb-adv-heading_ed5d33-30\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_ed5d33-30 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_ed5d33-30\">Auch in der Buschallee 87 in Wei\u00dfensee hatten sich queere Menschen einen Raum geschaffen. Als einzige Diskothek dieser Art hatte die <em>Busche<\/em> neben vielen M\u00e4nnern auch einen gro\u00dfen Frauenanteil zum Publikum. An der Bar konnte man sich von Christiane Seefeld versorgen lassen.<br>&nbsp;Bis 1991 konnte hier in der Buschallee gefeiert werden.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_85d303-f8\">#kt-adv-heading_85d303-f8, #kt-adv-heading_85d303-f8 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_85d303-f8[data-kb-block=\"kb-adv-heading_85d303-f8\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_85d303-f8[data-kb-block=\"kb-adv-heading_85d303-f8\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_85d303-f8 mark, #kt-adv-heading_85d303-f8 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_85d303-f8[data-kb-block=\"kb-adv-heading_85d303-f8\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_85d303-f8 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_85d303-f8\">[1] Habersetzer, Martina: <em>\u201eSo bin ich und so will ich sein\u201c, <\/em>in:&nbsp;<em>taz, die tageszeitung<\/em>, Ausgabe 3116 vom 26.05.1990, S. 44. Online: https:\/\/taz.de\/So-bin-ich-und-so-will-ich-sein\/!1766755\/<br>[2] Dobler, Jens:<em> \u201eDen Heten die Kneipe wegnehmen\u201c<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.): <em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 167-173, hier: S. 169.<\/h3>\n\n\n<style id=\"kb-advancedheading_17cb1c-48\">#kt-adv-heading_17cb1c-48, #kt-adv-heading_17cb1c-48 .wp-block-kadence-advancedheading, .wp-block-kadence-advancedheading.kt-adv-heading_17cb1c-48[data-kb-block=\"kb-adv-heading_17cb1c-48\"], .kadence-advanced-heading-wrapper .kt-adv-heading_17cb1c-48[data-kb-block=\"kb-adv-heading_17cb1c-48\"]{font-size:10px;line-height:15px;text-transform:none;letter-spacing:-0.2px;margin-bottom:0px;padding-top:10px;padding-right:5px;padding-bottom:0px;padding-left:5px;}#kt-adv-heading_17cb1c-48 mark, #kt-adv-heading_17cb1c-48 .wp-block-kadence-advancedheading mark, .kt-adv-heading_17cb1c-48[data-kb-block=\"kb-adv-heading_17cb1c-48\"] mark{padding:0px 0px 0px 0px;}<\/style>\n<h3 class=\"kt-adv-heading_17cb1c-48 wp-block-kadence-advancedheading has-black-color has-text-color\" data-kb-block=\"kb-adv-heading_17cb1c-48\"><strong>Literatur : <\/strong><br><br>Dobler, Jens:<em> \u201eDen Heten die Kneipe wegnehmen\u201c<\/em>, in: Sonntags-Club (Hg.): <em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 167-173.<br><br>Unger, Michael: <em>Es hei\u00dft PEKING und basta!<\/em>, in:  Sonntags-Club (Hg.): <em>Verzaubert in Nord-Ost. Die Geschichte der Berliner Lesben und Schwulen in Prenzlauer Berg, Pankow und Wei\u00dfensee<\/em>, Berlin 2009, S. 174-176.<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Au\u00dferhalb des kirchlichen Schutzraumes sah man sich einer Reihe von H\u00fcrden gegen\u00fcber. An erster Stelle stand das Problem der R\u00e4umlichkeiten, denn in einer Gesellschaft, in der die Gleichberechtigung von staatlicher Seite als umgesetzt proklamiert wurde, gab es keine Notwendigkeit f\u00fcr die \u00d6ffnung eigener R\u00e4ume f\u00fcr vermeintlich marginalisierte Gruppen. Da sich unter diesen Umst\u00e4nden die Gewinnung &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/?page_id=419\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\">\u201eAu\u00dferkirchliche R\u00e4ume\u201c<\/span> weiterlesen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":83,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/419"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=419"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":683,"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/419\/revisions\/683"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/83"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sexhistory-berlin.de\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}